Een samenvatting van de laatste editie van Effe Lùstere (nr. 55 van juli 2011) kunt u hier vinden.
Voor eerdere edities kunt u deze link volgen. Een index van de eerste vijftig nummers vindt u hier.
Een samenvatting van de laatste editie van Effe Lùstere (nr. 55 van juli 2011) kunt u hier vinden.
Voor eerdere edities kunt u deze link volgen. Een index van de eerste vijftig nummers vindt u hier.
Inhoud:
Een zwarte bladzijde (verslag lezing door drs. Monika Diederichs)
Op verzoek van de Historische Vereniging houdt Monika Diederichs op woensdagavond 25 januari 2012 een lezing over 'de moffenmeiden.' Voorzitter Hannie Visser-Kieboom opent de avond en vertelt dat zij heel wat opmerkingen, telefoontjes en brieven heeft ontvangen over het organiseren van deze lezing. De oorlog leeft voort en het onderwerp 'de moffenmeiden' - wat een rotwoord eigenlijk - ligt erg gevoelig. We willen vanavond geenszins deze meisjes en vrouwen te kijk zetten, integendeel, we willen recht doen aan hen die dit is overkomen. Het is schandalig wat er gebeurd is. Nog steeds zwijgen de mensen die het gezien en zelfs hieraan meegedaan hebben.
Monika Diederichs vertelt dat in 2006 haar boek verscheen: “Wie geschoren wordt moet stil zitten”. Dit boek gaat over moffenmeiden, ook wel moffenhoeren genoemd. Zij kon haar boek schrijven dankzij 56 vrouwen die dit hebben meegemaakt en die zij mocht interviewen. Van deze groep vrouwen bleken er vijf een vader te hebben die lid van de NSB was. De wijze waarop deze vrouwen zijn gestraft is ten hemel schreiend.
In de oorlog zijn er ongeveer 13 à 15.000 kinderen geboren, uit relaties van Nederlandse meisjes met Duitse militairen. De kinderen kwamen in veel gevallen terecht in speciale kindertehuizen waarvan er toen zo'n 27 in Nederland waren. Natuurlijk werden deze kinderen ook aangegeven bij de burgerlijke stand maar zij kregen pas in 1952 de Nederlandse nationaliteit.
Door een bijzondere rechtspleging werd het mogelijk om deze meisjes en vrouwen direct na de oorlog te bestraffen. Hen arresteren werd hierbij mogelijk. De buurt, een bekende of een familielid zorgde er vaak voor dat 'de moffenmeiden' werden opgepakt en geïnterneerd hoewel ook gebleken is dat anderen vrijuit gingen. De opgepakten kregen een huisarrest dat varieerde van zes maanden tot een jaar. Dat betekende tevens dat zij gedurende die periode niet op straat mochten komen. Monika laat schokkende beelden zien uit Maastricht en memoreert ook de Willemskazerne in Gorinchem waar ernstige dingen zijn gebeurd. De 'lichte gevallen' kregen een voorwaardelijke buitenvervolgingstelling en werden bijvoorbeeld verplicht ingezet als huishoudster. Wel werden zij tien jaar uitgesloten van het bekleden van ambten, het dienen in een gewapende macht, het mogen kiezen of gekozen worden en het optreden als raadsman of gerechtelijk bewindsvoerder. Omdat de postbode destijds de verkiezingsformulieren op alle adressen bezorgde, wist hij dus ook precies waar de 'foute' Nederlanders woonden.
Diederichs vertelt het gruwelijke verhaal van Petra Ruigrok uit Lisse die op 18 mei 1945 door 14 mannen uit haar huis wordt gesleurd en enorm mishandeld wordt. Ook vertelt zij dat al tijdens de oorlog briefkaarten worden gedrukt die bij de 'moffenmeiden' anoniem worden bezorgd met de aankondiging dat zij direct na de bevrijding rond zullen lopen met 'kopje kaal'. Op vele plaatsen zijn al lijsten met namen van moffenmeiden aangelegd. Direct na de bevrijding is het een chaos en wordt er voor eigen rechter gespeeld. De rol van de BS en de OD is, volgens Monika, groter dan eerder gedacht. Op vrijwel alle afbeeldingen staan namelijk mannen met een band om hun arm. Na het scheren is - om de minachting te versterken – een foto gemaakt van de kaalgeschoren meiden. Het kwam zelfs voor dat de meiden een Duitse legerjas en schoenen aan moesten trekken.
Ook Werkendam wordt in haar boek genoemd als plaats waar geschoren is. Zij heeft deze informatie aangetroffen in het Noordbrabants Archief. Naast Werkendam is er ook in Nieuwendijk en Veen geschoren. In de provincies Zuid-Holland en Zeeland is het scheren het heftigst. In Goes heeft zij gelezen dat de OD hierbij betrokken is. Door het contact van de Nederlandse meiden en vrouwen met de Duitse militairen wordt in feite 'nationale echtbreuk' gepleegd.
Na de pauze worden er nog diverse vragen gesteld en opmerkingen geplaatst.
De gemiddelde leeftijd van de meisjes die dit gruwelijke gebeuren is overkomen bedraagt ongeveer 21 jaar. Nog steeds rust er een groot taboe op dit onderwerp.
Het kaalscheren blijkt als straf al in de 15de eeuw voor te komen als de sexuele moraal werd overtreden.
Een aanwezige spreekt zijn ergernis uit over de mannen van de BS want direct na de oorlog blijken die ineens allemaal ´verzetsstrijders´ te zijn.
Een vrouw vertelt dat haar moeder op 17 jarige leeftijd is kaalgeschoren want haar opa was bij de NSB. Nog steeds zwijgt iedereen hierover. Waarom wil niemand hierover praten?
Een andere aanwezige noemt degenen die geschoren hebben: 'schorem'.
Ook is er een reactie over de diepe schaamte die een toehoorder las in het dagboek van zijn opa.
Monika licht toe dat nergens in Europa zoveel Joden zijn opgepakt als in Nederland. Voor de aangifte van een Jood ontving je toen tien gulden!
Voorzitter Hannie Visser-Kieboom sluit de avond af en bedankt Monika Diederichs voor de indrukwekkende lezing. Hierdoor hebben de 60 aanwezigen een beter beeld – hoe triest ook - gekregen over deze zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis. We zullen moeten erkennen dat er fouten zijn gemaakt. Daarom is zij blij met het feit dat de gemeente Werkendam spijt heeft betuigd over het verkrijgen van de eigendommen van de Joodse familie De Vries.
Reacties op het bovenstaande via dit e-mailadres van het bestuur.
* * * * * * * * * * *
Nieuwe beeldbank voor Streekarchief
Sinds kort heeft de website van het Streekarchief een nieuwe mogelijkheid: een beeldbank. De introductie van deze nieuwe beeldbank was voor het Streekarchief één van de hoogtepunten van het afgelopen jaar. Daarmee is een belangrijke stap gezet op weg naar de volledige digitale ontsluiting van de fotocollectie van het Streekarchief. Zo komt het verleden van het Land van Heusden en Altena steeds beter in beeld. De beeldbank is bereikbaar via www.salha.nl/beeldbank
* * * * * * * *
DOEN: Promoot onze vereniging !!!
Onze vereniging dingt in de categorie “Historische verenigingen” mee naar de Geschiedenis Online Prijs 2011. Tot en met 10 februari 2012 kunt u op de naastliggende link klikken om te stemmen op onze website en om daarmee stemmen binnen halen voor de publieksprijs. Zodoende helpt u mee met het pro-moten van onze vereniging in binnen- en buitenland !!!
Voor nadere informatie over deze prijs verwijzen we naar de website van de organisatie:
www.geschiedenisonlineprijs.nl
* * * * * * * * *
Lezing over moffenmeiden door Monika Diederichs
Monika Diederichs houdt woensdag 25 januari om 20.00 uur in de Kwinter voor onze vereniging een lezing over moffenmeiden, vrouwen die tijdens de oorlog omgang hadden met Duitse soldaten.
Monika Diederichs schreef daarover het aangrijpende boek ‘Wie geschoren wordt, moet stilzitten’. Dankzij haar speurzin en tact wist Monika Diederichs in gesprek te komen met betrokkenen, die hierover (begrijpelijkerwijs) tot nu toe gezwegen hebben. Ook kreeg zij toegang tot archiefbestanden die, in verband met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, voor onderzoekers gesloten zijn. Het resultaat is een aangrijpend boek over een onderbelicht aspect van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens haar lezing in de Kwinter zal ze ook ingaan op eventuele betrokkenheid van de OD (Ordedienst) en BS (Binnenlandse Strijdkrachten) bij het kaalscheren en komen kinderen van Duitse militairen in Nederland aan de orde.
Ook in Werkendam zijn na het einde van de Tweede Wereldoorlog meisjes en vrouwen kaalgeschoren vanwege (verdenking op) omgang met Duitsers. Verhalen van mensen die dit zelf hebben meegemaakt, zijn schaars. Onze vereniging zoekt nog ooggetuigen die hierover kunnen of willen vertellen. Dat mag door het verhaal op te schrijven, maar indien dit niet lukt, kan iemand langskomen om het verhaal op te tekenen. Reacties zijn welkom bij het bestuur va onze vereniging. (E-mail)adressen vindt u op onze contactpagina.
Monika Diederichs is in januari 1993 afgestudeerd aan de universiteit van Amsterdam met als afstudeerrichting Nieuwe Geschiedenis. Kort daarna is ze begonnen met een onderzoek naar vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog contacten onderhielden met de bezetters.
In 2001 heeft ze negen maanden gewerkt voor een internationaal project over kinderen van Duitse militairen in Noorwegen, Denemarken en Nederland. Ze is nog steeds lid van het internationael netwerk Children born of War. Momenteel werkt ze aan een publicatie over kinderen van Duitse militairen in Nederland.
Kosten voor de lezing zijn drie euro voor leden; zes euro voor niet leden.
* * * * * * * * *
In Effe Lùstere nr. 55 – juli 2011
In dit nummer van Effe Lùstere staat Andries Visser centraal. Bij een schoolschrift met blauwe omslag staat op het etiket geschreven: 'Geschiedenis van Werkendam'. Hierin heeft Andries Visser waarschijnlijk zijn eerste poging gewaagd om de geschiedenis van Werkendam vast te leggen. Of dit bedoeld is als publicatie of als inleiding voor een (jongelings?)vereniging is niet duidelijk. Andries Visser heeft de inleiding waarschijnlijk eind 1919 of later geschreven en heeft het de titel 'Enkele mededelingen over het ontstaan en de geschiedenis van onze geboorteplaats Werkendam' meegegeven. Ook schrijft Visser over het karakteristieke van het dorp. ´Werkendammers zijn ruw, onbeschaafd, maar daarbij onverschrokken. Hun werk brengt dat mee. Het leven buiten in de volkskeeten, ter visscherij, ter scheepvaart en op de groote werken, maakt de menschen ruw. Door den altijd voortdurende strijd tegen het water en de elementen, zijn ze onverschrokken. Een Werkendammer is verder niet huiselijk, wat dezelfde oorzaak heeft. Hij is verder conservatief, ouderwetsch, zou ik haast zeggen. Men heeft een afkeer van het nieuwe en van datgene wat van het gewone afwijkt. Eén deugd zou ik willen noemen. Ze zijn kerksch, en dat mag niet geringgeschat worden. Ze zijn het altijd geweest en ze zijn het nog, gelukkig´. De totale inleiding die zeer leesbaar is, is als transcriptie opgenomen in Effe Lùstere.
Maan van Elzelingen schrijft over ´Den Boom´. Van deze prachtige brug heeft Maan de tekeningen boven water gehaald. De brug was al vanaf 1600 noodzakelijk om ´Over de haven´ te komen.
Hannie Visser-Kieboom heeft van de familie Boogaard-Koesveld uit Zuid-Beijerland tijdens de presentatie van het boekje Brabantse Merwedegijzelaars meer informatie ontvangen over Teunis Koesveld. Hannie schrijft in een artikel zijn droevige levensverhaal.
Vijfenzeventig jaar geleden telde de gemeente Werkendam 3.702 inwoners en de gemeente De Werken en Sleeuwijk 3.642 inwoners. In 1936 werd ook Veerdienst III in gebruik genomen. Het pontje naar Hardinxveld vaart nog steeds maar in april 2012 is het echt voorbij. Ook werd in dat jaar het waterschap 'De Brabantse Biesbosch' werd opgericht. En er gebeurde nog veel meer, maar dat leest u in deze rubriek van de hand van Thomas Westerhout.
Over de bekende Jan van Oord (1922-2011) is een In Memoriam opgenomen. Jan van Oord was een aktief lid van de Historische Vereniging en heeft op diverse terreinen zijn steentje bijgedragen. Hij bleef tot het laatst van zijn leven betrokken bij de Werkendamse gemeenschap.
Effe Lùstere nr. 55 besluit met het zoekplaatje, de activiteitenkalender en een namenindex.
Effe Lùstere van juli 2011 (60 blz.) is te koop voor € 1,50 in het Andries Visserhuis, dat elke zaterdagochtend geopend is. Woont u op grote afstand van Werkendam, dan kunt u Effe Lùstere ook bestellen.
Bestellen doet u op de volgende wijze:
1. Stuur een e-mail met uw naam, adres, postcode, woonplaats en nr. 55 Effe Lùstere naar shop11@historiewerkendam.nl .
2. Maak gelijktijdig drie euro (inclusief verzendkosten binnen Nederland) over op bankrekeningnummer 3687.44.620 van de Historische Vereniging te Werkendam, onder vermelding van Effe Lùstere nummer 55.
3. Zo spoedig mogelijk na de ontvangst van uw mail én overschrijving krijgt u Effe Lùstere toegestuurd per post.
