Een samenvatting van de laatste editie van Effe Lùstere (nr. 51 van april 2010) kunt u hier vinden.
Voor eerdere edities kunt u deze link volgen. Een index van de eerste vijftig nummers vindt u hier.
Een samenvatting van de laatste editie van Effe Lùstere (nr. 51 van april 2010) kunt u hier vinden.
Voor eerdere edities kunt u deze link volgen. Een index van de eerste vijftig nummers vindt u hier.
Inhoud:
Op vrijdag 20 augustus 2010 ontsteekt onze vereniging op de Bloemplaat in de Biesbosch weer het jaarlijkse kampvuur. Het is inmiddels al een traditie geworden om deze activiteit in de maand augustus te organiseren. De belangstelling hiervoor blijft groot. Aanvang om circa 20.00 uur; tenten open om 19.30 uur.
Dit jaar wordt de muzikale omlijsting verzorgd door het trio “Jolie Coeur“. Zij spelen populaire liedjes, waarbij u naar hartelust kunt meezingen. Voor meer info klikt u hier: www.joliecoeur.nl/
Voor de eerste 60 personen kunnen wij een droog plekje garanderen in onze tenten, wel graag zelf uw stoel meebrengen.
Natuurlijk is ook de visbakker aanwezig, let wel “op = op”. Koffie, thee en andere (fris)dranken voor een redelijke prijs.
Uiteraard is er weer heerlijke warme worst e.d. Daarnaast zijn er leuke prijsjes te winnen met onze loterij, dit ter bestrijding van de kosten.
Let op: De locatie van het kampvuur is gewijzigd. We zijn verhuisd naar de Bloemplaat. De route is als volgt: over de Biesboschsluis slaat u linksaf, langs het Steurgat en rechts meebuigen = Galeiweg. Eerste weg linksaf is Nerzienweg. Deze weg blijven volgen langs de polders Dooijemanswaard en Steenenmuur. Weg wijzigt van naam in Reugtweg. Even daarna bent u op polder De Bloemplaat. Tot ziens!
Plezier en gezelligheid maak je samen!
* * * * * * * *
Verzamelaar Nol Dekker uit Sleeuwijk heeft een flink aantal van zijn oude ansichten op een speciale website gezet. De foto's zijn keurig gerubriceerd naar onderwerp: Kerkeinde, Hoekeinde, Rijksstraatweg, Vijverplein, Gemeentehuis, Scholen, Het Zand, Diversen, Oranjefeesten en Wilhelmina. Voor deze speciale website: klik hier!
* * * * * * * *
Erfgoed Brabant inventariseert onze archieven
Het Andries Visserhuis ontving vrijdag 6 augustus bijzonder bezoek. Een bezoek dat zeker een staartje krijgt. Die ochtend was Sabine Ticheloven van Erfgoed Brabant te gast. Erfgoed Brabant is bezig om alle collecties van de heemkundekringen en historische verenigingen in Brabant te inventariseren voor het MusIP, het museum inventarisatie project: www.musip.nl .
En zo kwam Sabine Ticheloven het Andries Visserhuis binnengewandeld met haar tas en laptop. Kees Brouwer als archivaris en Hannie Visser-Kieboom als voorzitter ontvingen haar met koffie. En konden niet bevroeden wat ze teweeg zou brengen. Na amper een uurtje zaten beide vertegenwoordigers van onze vereniging al met hun handen in het haar. Want hoeveel deelcollecties zijn er, is er een collectie registratie systeem? En hoeveel archiefstukken heeft de vereniging eigenlijk? Het duizelde van de vragen, maar het maakte eens te meer duidelijk dat ons archiefbeleid nog wel wat nadere invulling nodig heeft. Want wat doe je met giften die eigenlijk niet in je collectie passen? En zijn de bewaarcondities in het Andries Visserhuis eigenlijk wel optimaal? Maar er is natuurlijk ook goed nieuws. Zo heeft de vereniging zo’n 2.000 foto’s, plus nog eens de unieke pasfoto collectie van 1500 stuks. En ontdekten we dat de handwerkspulletjes die we al eens eerder kregen van Marina Kieboom eigenlijk prima passen bij de foto’s uit het familiearchief van de familie Kieboom. En wat is er eigenlijk een hoop van de familie Sigmond, kunnen we dat bij elkaar bewaren? Pas na zo’n vier uur werken sloot Sabine haar pc af. Met nog eens de nodige kopieën om thuis nog verder te werken aan de inventarisatie van ons archief. Verder mail verkeer moet de losse eindjes aan elkaar knopen. Sabine vertrok met het advies om eens met een deskundige van Erfgoed Brabant een afspraak te maken over het zodanig archiveren dat iedereen archiefstukken ook daadwerkelijk kan terugvinden in het Andries Visserhuis en het niet verborgen blijft in de hoofden van enkele specialisten. Met alle risico’s van dien.
* * * * * * * *
Prijswinnaars braderieën Werkendam en Sleeuwijk
Natuurlijk was ook onze vereniging present op de braderieën in Werkendam (17 juni) en Sleeuwijk (19 juni). Tijdens de braderie konden bij de kraam van de vereniging beroepen geraden worden van bekende en wellicht minder bekende, Werkendamse en Sleeuwijkse namen.
In Werkendam ging het om de volgende namen:
In den vergulden vrijer – bakker
Henri Verhagen – verzekeringsagent
Piet Vos – kapper
Ton Visser – fotograaf
H.E. Meerburg – notaris
C.W. van den Heuvel en Zn – slager
drs. J.A. Kolstee – apotheker
D.J. Kleingeld – directeur basisschool
L.H. Beijerman – huisarts
De Angelot – boekhandelaar
N.W. van den Hout – predikant
Kanselaar – juwelier
Gerrit den Hollander – fietsenmaker
Rob Claassen – fysiotherapeut
Henk Hellegers – burgemeester
Voorzitter Hannie Visser-Kieboom heeft onder toeziend oog van Kees Brouwer en Annie Nap de volgende drie winnaars uit de stapel met goede oplossingen getrokken: familie Blom, Marjan van Driel en Sjanie den Haan, allen uit Werkendam. Zij krijgen een waardebon thuisbezorgd.
In Sleeuwijk betrof het de volgende namen:
F.M. Verstegen - makelaar
Bertus de Veij – installateur
C.J. Olsthoorn - garagehouder
Godert de Leeuw - predikant
H.E. Meerburg - notaris
Willem Beukenkamp - burgemeester
't Vosje - pedicure
G. van der Beek – rector Altena College
R.J.P. de Gardeyn - huisarts
Piet Winkelman - electriën
B.H.A. Voor den Dag - schilder
't Oude Schooltje - juwelier
D. Groenendijk - predikant
Van Schuppen - woninginrichter
C.D. van Oosten - burgemeester
Uit de (meest) goede oplossingen trok de voorzitter de volgende winnaars: Irene Brouwers, familie Udo en Teuni van Vuuren, allen uit Sleeuwijk. De waardebon is onderweg. Alle deelnemers willen we bedanken voor het meedoen en hopelijk tot ziens op beide braderieën in 2011.
* * * * * * * * *
De schoonste deugd van den soldaat (verslag fietstocht 2010)
Al vroeg op zaterdag 3 juli 2010 verzamelen de (historische) fietsers zich bij het pontje Werkendam – Hardinxveld. We steken van wal en worden uitgezwaaid door Henny en Corrie de Waal die vandaag de bezemwagen bemensen. Een giraf op “De Ark” ziet ons de Merwede overvaren. Via een mooie route zetten we koers naar het boerenterras van de familie De Groot voor de eerste tussenstop. Voor zulke verse koffie en boerencake stoppen we maar al te graag.
Rond de klok van tien uur vervolgen we onze route via Schelluinen en Arkel richting de Vijfheerenlanden. We laten de glasstad Leerdam links liggen en trappen richting Oosterwijk aan de Linge. De veerman ligt al met zijn pontje gereed om ons over te zetten naar Heukelum. De inwendige mens is nodig toe aan een versterking en op het terras van het `t Torentje´ is dat geen probleem.
Om 13.00 uur worden de rossen opnieuw beklommen en gaan we naar Asperen om het torenfort te bezichtigen. Gids Roel Zondag neemt ons mee om én in het fort en weet tal van wetenswaardigheden en anekdotes te vertellen. Met een flinke portie humor weet hij de boel aardig te vermaken en het lukt hem zelfs om ons Vader Jakob te laten zingen bij een temperatuur van zes graden. Als we vanuit het fort buiten komen is het weer behoorlijk veranderd en dreigt er een regenbui. We zullen net als de soldaten enige ontbering moeten lijden maar dat is een der schoonste deugden. We fietsen richting Heukelum en schuilen in een groot bushok. Voorzien van regenkleding vervolgen we onze tocht richting Spijk.
De laatste stop is bij theetuin De Uitspanning in Spijk. Een heerlijke pleisterplaats waar ook kersen gekocht kunnen worden en zo´n kans laat je natuurlijk niet onbenut. Ook enkele loslopende konijnen genieten van de vrijheid in de theetuin; er springt er zelfs één op schoot bij Johan Visser …!De laatste etappe gaat van Spijk terug naar huis.
Adrie, Corrie, Henny, Jenne en Johan hartelijk dank voor het uitzetten van deze fraaie fietstocht. We weten dat we weer een jaar moeten wachten op de volgende fietstocht maar dat geduld kunnen wij wel opbrengen.
Voor foto's van de fietstocht zie: fotoboek.
* * * * * * * * * *
Oproep voor informatie over ‘verdwenen winkels’
Winkels in Werkendam. Je hoeft er niet oud voor te zijn om te weten dat er heel wat winkels geweest zijn die nu al niet meer bestaan. Bakkers, slagers, groentewinkels, kruideniers, ze waren in Werkendam rijk vertegenwoordigd. Om te zorgen dat al deze winkels niet in de vergetelheid raken, wil de Historische Vereniging er bijzondere aandacht aan schenken.
Over een jaar bestaat onze vereniging 20 jaar. Evenals bij het 15-jarig bestaan, geeft de vereniging een jubileumboek uit. Een boek dat helemaal over de verdwenen winkels in de kern Werkendam zal gaan. Erelid Valentine Wikaart zal een gedegen inleiding schrijven, waarin de positie van de Hoogstraat - bij uitstek de Werkendamse winkelstraat - naar voren komt. Het boek wordt natuurlijk verlucht met vele mooie en herkenbare foto’s.
De voorbereidingen zijn al in volle gang! De Vereniging heeft al veel fotomateriaal om te gebruiken, maar dat kan altijd meer. Hadden uw familieleden vroeger een winkel en belangrijk materiaal nagelaten? Hebt u foto’s van ‘vroeger’ verzameld die bruikbaar zijn voor het jubileumboek? Laat het ons weten. Wij zouden er graag gebruik van maken om het boek zo volledig mogelijk te laten zijn. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Kees Vreeken, secretaris van onze vereniging (keesvreeken@hotmail.com, 06-25220094). Wij zien alle reacties met belangstelling tegemoet.
* * * * * * * * *
Uitnodiging fietstocht op zaterdag 3 juli 2010
We starten om 8.45 uur bij het voetveer naar Hardinxveld voor een prachtige fietstocht door de Vijfheerenlanden. We brengen een bezoek aan Fort Asperen. Een gids zal ons daar rondleiden.
Op de heenweg drinken we natuurlijk eerst koffie waarbij de koek niet zal ontbreken. We stoppen bij het boerenterras van Piet en Margret de Groot in Schelluinen. Tussen de middag is er gelegenheid voor de lunch, dit op eigen kosten.
Op de terugweg maken we nog een leuke stop onder aan een dijk. Uiteraard maken we zoveel stops als noodzakelijk is. Met het veer Gorinchem-Sleeuwijk keren we terug naar Brabant.
In verband met de nodige afspraken is reserveren gewenst. U kunt zich telefonisch opgeven bij: Henny de Waal, tel. 503485 of Johan Visser, tel. 502825.
De kosten voor de fietstocht zijn € 12,00 voor leden en € 15,00 voor niet-leden. Hierbij zijn de kosten van beide overtochten, de koffie met koek en entree/rondleiding in Fort Asperen inbegrepen.
Neem gerust uw familie of vrienden mee!
* * * * * * * * * *
Scholenquiz bij expositie oude schoolplaten
Speciaal voor de expositie van oude schoolplaten van Arie van Oord op 18 en 19 juni op Hoogstraat 107 heeft de Historische Vereniging Werkendam en De Werken c.a. een scholen quiz samengesteld. De quiz kan hier worden gedownload, afgedrukt op papier en ingevuld ingeleverd worden op Hoogstraat 107. Ook bij de expositie zijn exemplaren van de quiz verkrijgbaar, ze moeten echter wel uiterlijk 19 juni worden ingeleverd. Onder de goede inzenders wordt een jaar lidmaatschap van de Historische Vereniging verloot. De tweede prijs is een straatnamenboek.
Arie van Oord heeft een uitgebreide collectie oude schoolplaten, schoolboekjes, atlassen en landkaarten. In de winkel op de Hoogstraat wordt een deel van de collectie getoond, in het kader van de viering van 50 jaar ondernemersvereniging DES. Van 16 tot en met 19 juni zijn er activiteiten in en rond de Hoogstraat.
* * * * * * * *
Drielandenpunt Heusden (verslag van een stadswandeling)
Je hoeft niet ver van huis voor mooie wandelingen als je in het Land van Heusden en Altena woont. Donderdag 27 mei 2010 wordt onder leiding van stadsgids Marjolein de stad Heusden verkend. Op het Burchtplein krijgen we eerst een stukje historie voorgeschoteld. Heusden is al bekend vóór de achtste eeuw en behoorde destijds tot het graafschap Teisterband. In de twaalfde eeuw wordt een nieuwe burcht gebouwd want de oude werd verwoest door de Noormannen. In 1680 slaat de bliksem in deze burcht en de gigantische voorraad buskruit (60.000 pond) geeft een enorme brand. Het inkomen van de plaatselijke bevolking wordt vergaard door handel, visserij en het heffen van tol.
We wandelen over de wallen en genieten van een prachtig uitzicht. Voorheen lag Heusden op een strategische plaats waar drie landen bijeenkwamen: Gelre, Brabant en Holland. Het is de Spanjaarden nooit gelukt om Heusden in te nemen dankzij de toegepaste inundatie. We wandelen langs prachtige panden en stoppen bij een pand uit 1619 dat “op vlucht” is gebouwd. Tot 1820 was Heusden ook garnizoensstad en dat leverde werk dus inkomen op. Via een sluiproute lopen we door de fraai aangelegde tuin van het Gouverneurshuis.
Het oudste pand dat we bekijken is uit 1521. Het overleefde de grote stadsbranden van 1572 en 1680. Hier tegenover staat de Lutherse kerk waar natuurlijk een zwaan – in plaats van een haan – het kerkdak siert. Dit heeft alles te maken met Lutheraan Jan Hus (betekent letterlijk: Jan Gans) die in het verre verleden tot de brandstapel werd veroordeeld. Deze Jan Hus zou gezegd hebben dat je een gans kunt doden maar dat er een zwaan voor terugkomt. Zo komen de Lutheranen aan hun “zwaan”. We passeren een 200 jaar oude moerbeiboom onderweg naar de Grote Kerk die in de twaalfde eeuw op een stroomrug gebouwd werd. Deze kerk werd zelfs gebruikt voor draadloze communicatie tussen Amsterdam en Parijs.
Als het grootste drama van Heusden moet de stadhuisramp genoemd worden want een dag voor de bevrijding gaat het Stadhuis de lucht in waarbij 134 mensen omkomen; ongeveer tien procent van de plaatselijke bevolking. Nabij de haven staan drie standaardmolens waarbij er één uit het Belgische Lommel komt.
We eindigen onze tocht bij “Kareltje” maar die heeft helaas geen plaats voor 23 actieve streekgenoten die anderhalf uur lang stadsgids Marjolein hebben gevolgd. Gelukkig zijn wij niet voor “een kareltje” te vangen en genieten daarna bij “Havenzicht” van heerlijke koffie en warme chocola. Daarna keert ieder na deze boeiende stadswandeling huiswaarts. N.B. Voor een fotoverslag: Zie het betreffende fotoboek
* * * * * * * *
Wandeling door vesting Heusden
Onze vereniging organiseert donderdag 27 mei a.s. een avondexcursie naar het vestingstadje Heusden. Het vertrek is vanaf het parkeerterrein bij de bibliotheek in Werkendam om 18.30 uur. De kosten zijn 4 euro voor leden en 6 euro voor niet leden. Opgeven kan via een e-mail aan het bestuur (zie Contact) onder vermelding van naam en hoeveel mensen er mee gaan. Of opgeven in het Andries Visserhuis op zaterdagmorgen.
Heusden is een fraai gerestaureerd vestingstadje, omsloten door wallen en een gracht. Vroeger lag het precies op de grens van het graafschap Holland en de Hertogdommen van Brabant en Gelre. Zowel Brabant als Holland wierpen begerige ogen op het stadje. Daarom versterkte de Brabantse leiders de nederzetting met een gracht en een stadsmuur met rondelen en poorten. Al die verdedigingswerken zijn gerestaureerd en liggen er nu schitterend bij.
* * * * * * * * *
De vrijheid mag oranje dragen (verslag zangavond in Maranathakerk)
De Historische Vereniging hield woensdag 5 mei in de Maranathakerk een goedbezochte zangavond in het teken van 65 jaar bevrijding. Met muziek, zang en gedichten werd zo stilgestaan bij onze vrijheid. De liederen waren met zorg gekozen, een groot aantal uit Valerius’ Nederlandtsche gedenckclank (1626). Vooral bekende nummers zoals Komt nu met zang van zoete tonen, Gelukkig is het land en Wilt heden nu treden. Bas voor den Dag vertelde in het kort de levensgeschiedenis van Adrianus Valerius (geboren omstreeks 1575 te Middelburg, overleden in 1625 te Veere). De dichter Valerius schreef vooral veel geuzenliederen. Door de muzikanten Jaco van de Werken, Cor Hofman en Arie Verheij werden de liederen vakkundig ten gehore gebracht. Met ondersteuning van tekst en beelden van beamercoordinator Johan Potters.
Mevrouw Mijnlieff-Verschoor las twee gedichten voor uit de bundel ‘Zwerven door de velden’.
De vrijheid mag oranje dragen
Hoe licht is licht in overdaad
De zon in blauwe lucht paraat
De wind strooit bloesem door de dagen
Na afloop werd nog genoeglijk nagepraat onderin de kerk. Velen vonden de avond meer dan de moeite waard. En zeker voor herhaling vatbaar.
* * * * * * * * * *
Verslag opening expositie (Brabantse) Merwedegijzelaars
Op 29 april 2010 heeft de voorzitter van de Historische Vereniging, Hannie Visser-Kieboom, in de Werkendamse Bibliotheek de expositie over de Merwedegijzelaars officieel geopend. De nadruk ligt op de Merwedegijzelaars die in Werkendam en directe omgeving zijn opgepakt. Daarbij vertelde zij onder andere het volgende.
Hartelijk welkom aan alle aanwezigen, in het bijzonder de mensen die de razzia van 16 mei 1944 aan den lijve hebben ondervonden. Maar ook aan de nabestaanden van de Merwedegijzelaars.
Vijf jaar geleden had ik een interview met iemand over de Merwedegijzelaars. Zijn vader was ook opgepakt en juist door dat interview - Nachtmerries van de rozentuin - begreep ik wat een impact zoiets kan hebben op je leven, maar ook op de gezinnen van de Merwedegijzelaars. Bij het samenstellen van de expositie dringt opnieuw het besef door van de gruwelijkheden die zijn gepleegd in de Tweede Wereldoorlog. De rozentuin, de kotella trap, het treiteren van de gevangenen in kamp Amersfoort. Nog later de mensonterende omstandigheden in de Duitse kampen, de honger die de mensen hebben geleden.
Kampervaringen
Johan Heijmans moet met een medegevangene mensen begraven. Dagelijks moeten zij de lijken elk in een papieren doos doen en met een rouwkar naar een braakliggend terrein in een dorp in de buurt brengen en begraven. Na elke begrafenis knielen zij neer bij het graf en bidden voor de overledenen.
Over Albert Wiebenga vertelt zijn vrouw: “Mijn man was behoorlijk veranderd toen hij terugkeerde. Hij heeft me nooit iets verteld over de periode in Duitsland, behalve dat hij daar veel klappen had gekregen.”
Slachtoffers
Johan den Hollander: Hij is overleden op 4 september 1945 aan de gevolgen van TBC in Sankt Gallen te Zwitserland. “Toen hij opgepakt is, kreeg hij van een Duitser de gelegenheid nog even iets te halen. In plaats van te vluchten, keerde hij terug en dat werd hem uiteindelijk fataal”, zo vertelt neef Gerrit den Hollander. Overige slachtoffers waren Teunis Koesveld, Cees Ippel, Pieter Schouten en onderduiker/verzetsman Karel van Hartingsvelt
Vrijlating kamp Amersfoort
Johan Baggerman: Op station Amersfoort vraagt hij een andere treinreiziger vijf gulden te leen om naar huis te reizen. “Door de emoties ben ik helemaal vergeten naar zijn naam te vragen om hem later nog eens te bedanken”. Per trein reist hij naar Dordrecht en dan met de bus via de Kop van ’t Land naar huis. Eenmaal thuis volgt een emotioneel weerzien met zijn ouders. De eerste vraag van zijn vader is of hij het geld gevonden heeft. Zijn moeder had tien gulden in een zoom genaaid van de kleren die naar Kamp Amersfoort werden gebracht. Maar Johan had het geld niet gevonden, het bleek nog in de zoom te zitten.
Vrijlating uit Duitse kampen
Aart Kant: in Uitwijk rijdt hem op de fiets A. Bron voorbij, die direct door rijdt naar zijn ouderlijk huis. Broer Leen en zus Bets gaan direct op de fiets hun broer tegemoet. “We waren zo blij dat we hem weer zagen”.
De expositie over de Merwedegijzelaars licht slechts een tipje op van de gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog. Op 5 mei herdenken we 65 jaar vrijheid. Laten we nooit vergeten wat die vrijheid betekent.
Nog een woord van dank aan alle mensen die hun verhalen wilden vertellen of die foto’s of andere materialen wilden afstaan
Ook dank aan de bibliotheek Werkendam voor de mogelijkheid om hier te mogen exposeren. Ook een dankwoord aan Anja van der Starre, die met haar website over de Merwedegijzelaars ons veel informatie heeft verschaft. En tot slot dank aan Ad Paans, zoon van een Merwedegijzelaar, die ons op het spoor heeft gezet van deze groep mensen die zo geleden heeft onder de Duitse bezetting.
De Bibliotheek vindt u aan de Gedempte Haven 17 in Werkendam waar de expositie tot en met zaterdag 29 mei 2010 bezichtigd kan worden.
De openingstijden van de Bibliotheek zijn: maandag, woensdag en donderdag 14.00-17.00 uur; dinsdag en vrijdag 14.00 - 20.00 uur en zaterdag 11.00-15.00 uur.
* * * * * * * * * *
Nieuwe uitgave Historische Reeks
De stichting Historische Reeks Land van Heusden en Altena heeft ter gelegenheid van 65 jaar bevrijding een nieuwe uitgave (deel 19) uitgegeven. Deze bundel bevat vele aangrijpende, boeiende verhalen van ooggetuigen, dagboekverslagen en interviews. Tevens vindt u er bijdragen in van leerlingen van het Altena College te Sleeuwijk en CBS Eben Haezer te Woudrichem. Nadere informatie kunt u vinden op de website van de stichting: www.historischereeks.nl
* * * * * * * * * *
“We komen zo terug” - Verslag plaatsing drie "Stolpersteine"
Op dinsdag 6 april 2010 zijn ter herinnering aan de Joodse familie De Vries drie gedenksteentjes – zogenaamde Stolpersteine – geplaatst met daarop de namen van Joseph de Vries, Elizabeth Johanna de Vries en Johanna Sientje de Vries. Het initiatief tot het plaatsen van de drie Stolpersteine is genomen door Nel van As.
De wethouder cultuur van de gemeente Werkendam, mevrouw M. Hak, sprak de vele aanwezigen op de Hoogstraat toe. Zij memoreerde dat hier vroeger een slagerij stond van de Joodse familie De Vries. Eigenlijk een heel bijzondere plaats omdat zo'n 100 meter verder op Anton Mussert werd geboren die later leider zou worden van de N.S.B. Vanuit deze beweging is ook het antisemitisme en racisme geïntroduceerd. De haat tegen de Joden zou uitmonden in jodenvervolging en uiteindelijk in de holocaust. Op 13 april 1943 vond een verschrikkelijke gebeurtenis plaats en werden Joseph, Liesbeth en Hanna opgepakt en weggevoerd. Drie dagen later kwamen zij aan in Sobibor en werden diezelfde dag nog vergast.
Mevrouw Hak bedankt Nel van As heel hartelijk om als herinnering aan deze familie drie Stolpersteine te laten plaatsen zodat zij hierdoor mag voortleven in Werkendam. Laten we altijd gedenken opdat wij nooit vergeten.
Dr. T. Brienen uit Hoogeveen vertelt over zijn jeugdherinneringen. Mijn vader was ook slager en daardoor hadden we goede contacten met de familie De Vries. Hij heeft veel van hen geleerd en later ook veel Joden ontmoet. Bij slager De Vries werden uiteraard alleen reine dieren geslacht. Als jongen van 13 jaar maakte hij mee dat oom Joseph, tante Liesbeth en tante Hanna werden weggevoerd. Zij kregen een schriftelijke oproep om zich in Gorinchem te melden. Een onderduikadres in de Biesbosch wezen zij af. “We hebben toch niets verkeerd gedaan, zo redeneerden zij. We komen zo terug!”. We hebben de laatste Werkendamse Joden nooit meer teruggezien. Met vele andere Joden werden zij met een goederentrein vanuit Westerbork naar Sobibor vervoerd. Drie dagen zonder drinken, geen ventilatie en één ton om de behoefte in te doen. Op 16 april 1943 arriveerden zij in Sobibor waar zij eerst moesten douchen … Dr. Brienen roept de kinderen op om dit verhaal nooit meer te vergeten en door te vertellen.
Ooggetuige de heer Visser vertelt hoe hij op 13 april 1943 als jongen naar de Hervormde School ging en in de Kruisstraat een Duitse overvalwagen zag staan. Hij zag daar de familie De Vries instappen , het zeildoek ging naar beneden en de wagen vertrok …
Onder leiding van accordeonist Piet Vos zingen zo'n 120 schoolkinderen – van alle Werkendamse basisscholen – het lied Hinneh mah tov. Dit betekent hoe goed en aangenaam het is als broeders samen te wonen. Daarna is er gelegenheid om de Stolpersteine van dichtbij te bekijken.
Voor een fotoreportage van dit gebeuren verwijzen wij u naar onze pagina "Fotoboeken"
* * * * * * *
Veel aandacht voor 65 jaar bevrijding
In de maanden april en mei is er in Werkendam veel aandacht voor de herdenking van 65 jaar bevrijding. Ook onze vereniging schenkt in samenwerking met diverse organisaties aandacht aan deze herdenking.
Op 20 april a.s. wordt de molensteen die voorheen een plek had op het Plein verplaatst naar het Molenplein. In samenwerking met de gemeente Werkendam, Grietje Post(Oudheidkamer) en de stichting Poëzie wordt bij de molensteen een gedicht geplaatst van Kees van Gammeren ter herinnering aan de molen. Eerder verscheen bij de Historische Vereniging al een boekje over de korenmolen ‘Ken U Zelven’ die door de Duitsers in de nacht van 20 april 1945 werd opgeblazen (nadere info over het boekje, zie: hier).
Op 6 april om 15.00 uur worden op initiatief van Nel van As van onze vereniging, drie Stolpersteine gelegd op de Hoogstraat ter nagedachtenis aan de Joodse familie de Vries, die in april 1943 werd weggevoerd uit Werkendam en omkwam in het vernietigingskamp Sobibor (zie ook elders op deze pagina). In 1993 gaf de Historische Vereniging ter nagedachtenis al het boek Mediene Sjtampers uit over de Werkendamse en Woudrichemse Joden. (Nadere info over het boekje, zie: hier.)
Tijdens het Nationale Museumweekend start 9 april in de Oudheidkamer een expositie over ‘Oorlog en Vrede’. Zo is in de Oudheidkamer kleding te zien die vanuit Amerika via het Rode Kruis na de Tweede Oorlog geschonken werd. Maar ook andere oorlogsattributen worden getoond, zoals de medaille van de Militaire Willemsorde die crosser Piet van den Hoek ontving voor zijn verzetswerk. De expositie in de Oudheidkamer is de gehele maand april en mei te zien.
Op 29 april opent onze vereniging in samenwerking met de bibliotheek Werkendam een expositie over de Merwedegijzelaars. In de bibliotheek worden documenten getoond van de 41 mensen die op 16 mei 1944 tijdens een grote vergeldingsrazzia werden opgepakt in Werkendam en de Biesbosch. Zij werden nog diezelfde dag op transport gesteld naar Kamp Amersfoort en velen van hen werden afgevoerd naar Duitsland waar ze onder erbarmelijke omstandigheden in diverse kampen te werk gesteld werden. Enkele van hen hebben hun vaderland niet meer teruggezien. Anderen bleven hun leven lang gezondheidsproblemen houden.
Op woensdag 5 mei om 19.30 uur (deuren kerk open om 19.00 uur) houdt de Historische Vereniging in de Maranathakerk een zangavond in het teken van bevrijdingsdag. Er wordt onder leiding van organist Jaco van de Werkenen en Cor Hofman en Arie Verheij op kornet oud-vaderlandse liederen gezongen onder andere uit Valerius gedenkklank. Daarnaast worden gedichten voorgedragen van en door mevrouw Mijnlieff-Verschoor.
De toegang is gratis (wel een uitgangscollecte) en na afloop wordt u een consumptie aangeboden.
Van het gehele programma rond 65 jaar bevrijding is een folder samengesteld die op diverse plaatsen verkrijgbaar is. Zie hier voor de folder.
* * * * * * * *
Piet van Berchum wint zesde Werkendams dictee
Piet van Berchum (75 jaar) heeft voor de derde maal het Werkendams dictee gewonnen. Met 47 fouten bleef hij Bas voor den Dag (55 fouten) en Thera van den Heuvel (60 fouten) ruim voor. Van Berchum won het dictee ook in 2007 en 2009. Het dictee was zoals altijd geschreven door Cor van der Maas aan de hand van de publicatie van de Historische Vereniging over het Werkendamse dialect. Deze keer voegde Van der Maas vooral Werkendamse uitdrukkingen in het dictee. Zoals: Dâ hekketje staot de hele taid te jottere. Voor de liefhebbers: Hier kunt u het dictee nog eens nalezen.
* * * * * * * * *
Zesde Werkendams dictee in de Kwinter gevolgd door jaarvergadering
Onze vereniging houdt donderdag 11 maart om 19.30 uur in de Kwinter het zesde Werkendams dictee. Als altijd weer geschreven door Cor van der Maas, die als geen ander in het dictee de Werkendamse historie op smakelijke wijze weet te verwoorden. Met zinnen als: ‘Wa veinde gai nou van da gedoe op Straot, al die ouwe huskes en winkeltjes die worre afgebroke. Neeje de Hoogstraot is nie meer wa tje is gewiest en ‘k zai bang dat ta nie terugkomt’.
Iedere Werkendammer wordt uitgenodigd om te proberen zijn 'moederstaal' foutloos op papier te zetten. Of de strijd dit jaar weer beslecht gaat worden door Thera van den Heuvel of Piet van Berchum is nog even afwachten. Beiden wonnen het dictee al twee maal; Piet van Berchum als laatste in 2009. Het eerste dictee werd gewonnen door Henny van der Meijden.
Na het Werkendams dictee wordt de jaarvergadering van onze vereniging gehouden, deze begint om 20.30 uur. Op de agenda de diverse jaarverslagen en bestuursverkiezingen. Aftredend en herkiesbaar zijn Thera van den Heuvel en Kees Vreeken.Na de jaarvergadering wordt de uitslag van het Werkendams dictee bekend gemaakt.
* * * * * * * *
Jaarverslag 2009 van onze vereniging
Het jaarverslag 2009 kunt u lezen door hier te clicken.
* * * * * * * *
Foto-verslag van de Genealogische Dag 2010
De genealogische dag die 27 februari werd gehouden in De Kwinter, werd een groot succes. Het thema was deze keer de families Baggerman en Van Breugel. Voor een fotografisch verslag van deze dag verwijzen wij naar het betreffende fotoalbum.
* * * * * * * * *
Drie "Stolpersteine" ter nagedachtenis aan een omgekomen joodse familie
In 1943 zijn in het concentratiekamp Sobibor een drietal leden van de familie De Vries uit Werkendam omgekomen. Ter nagedachtenis aan deze familie worden op dinsdag 6 april 2010, om 15 uur, drie “Stolpersteine” geplaatst in de Hoogstraat te Werkendam.
Nel van As dook in de archieven van de Historische Vereniging en schreef een aangrijpende relaas dat u hier kunt inzien. Het document zal worden uitgereikt aan de Werkendamse schooljeugd.
Meer over de komst, het verblijf en de ondergang van Werkendamse en Woudrichemse Joden 1680 - 1943 kunt u lezen in één van onze publicaties: Mediene Sjtampers zie hier.
* * * * * * * * *
Werkendam beschikt sinds kort ook over een Canon met de belangrijkste hoogtepunten in de geschiedenis. Uiteraard komen alle kerkdorpen - Dussen, Hank, Nieuwendijk, Sleeuwijk en Werkendam - aan bod. Meer weten? Kijk dan op http://www.canonwerkendam.nl/
* * * * * * * * * * *
Nieuwe pagina "Fotoboeken" op deze website
Voor het geval dat u het nog niet opgemerkt had: Vanaf 24 januari heeft deze website een nieuwe pagina waar foto's van diverse activiteiten van de vereniging te zien zijn.
Ook leden die foto's van zo'n activiteit hebben gemaakt kunnen daar een bijdrage aan leveren. Ga eens naar de betreffende pagina en bekijk de reeds aanwezige fotoboeken.....
* * * * * * *
Zaterdag 27 februari van 11.00-16.00 uur houdt onze vereniging de jaarlijkse genealogische dag in de Kwinter.
Centraal staan dit maal de families Baggerman en Van Breugel.
Standhouders zijn naast de Historische Vereniging Werkendam, de Nederlandse Genealogische Vereniging en Historische Vereniging Hardinxveld. Zij beschikken over een schat aan genealogische gegevens. Piet Vos is aanwezig met oude foto’s.
Maan van Elzelingen is present met een inventarisatie van de Nieuwendijkse begraafplaats; eerder maakte hij al een inventarisatie van de Werkendamse begraafplaats aan het Laantje. Ook Valentine Wikaart, archivaris van het Biesboschmuseum, is present met historische informatie over Werkendam. Verder worden er oude foto's van Werkendam en wijde omgeving getoond.
De familie Baggerman was generaties lang werkzaam in de visserij. Bas, Bertus en Dolf Baggerman waren drie broers die begin 20e eeuw met vissen hun brood verdienden. Door een wijziging in de Visserijwet van 1910 kwam er een verplichting om op vissersvaartuigen een registratieteken te voeren. Aan Werkendam werd in 1911 het registratieteken WKD toegekend. Van de tien vissers die zich lieten inschrijven, behoorden er destijds zes tot de familie Baggerman. Tot voor enkele jaren kende Werkendam nog een vishandel Baggerman op de Hoogstraat.
De familienaam Van Breugel komt vooral veel voor in Nieuwendijk en Almkerk.
Voor de familienamen Baggerman en Van Breugel zijn wij nog op zoek naar bijzondere verhalen over deze families en/of oude foto's. Informatie kan gemaild worden naar de commissie genealogie (e-mailadres: zie: Contact). Ook is het Andries Visserhuis geopend elke zaterdagmorgen van 10.00-12.00 uur.
* * * * * * *
Dorpsfilms
Onze vereniging vertoont donderdag 21 januari opnieuw oude dorpsfilms in de bibliotheek aan de Gedempte Haven. Dit maal worden films gedraaid uit 1970. De aanvang is 20.00 uur. De kosten voor de filmavond zijn 2 euro voor de koffie; niet leden betalen 3 euro.
* * * * * *
Vier nieuwe cursussen van het Streekarchief
1: Arm en rijk in cursus streekgeschiedenis
Voor de derde keer organiseert het Streekarchief in samenwerking met het Cultuurhistorisch Platform Land van Heusden en Altena de succesvolle cursus Streekgeschiedenis. Net als vorig jaar richt deze lezingenreeks zich in 2010 op één specifiek thema. Omdat de Europese Commissie 2010 heeft uitgeroepen tot het Europese Jaar van de Bestrijding van Armoede en Sociale Uitsluiting is gekozen voor het aansprekende thema: 'Rijkdom en armoede in het Land van Heusden en Altena'. In vier lezingen wordt ingegaan op de verdeling van welvaart in onze regio door de eeuwen heen, en ter afsluiting maken de cursisten kennis met een aantal relevante archiefstukken uit het depot van het Streekarchief.
Periode: 13 januari-10 februari 2010
Tijdstip: woensdag, 20.00-22.00 uur
Locatie: Fort Giessen, Giessensesteeg te Giessen
Duur: vijf bijeenkomsten (plus een optionele cursus op zaterdag 16 januari naar het Noord-Brabants museum in 's-Hertogenbosch, o.l.v. Cees van Maastrigt).
Kosten: € 35 (inclusief syllabus en koffie)
Aanmelden tot: 8 januari 2010 via www.salha.nl
Het cursusprogramma is als volgt:
13 januari: Cees van Maastrigt - Middelen van bestaan, sociale verschillen en elitevorming in de prehistorie en vroege middeleeuwen
20 januari: Hildo van Engen - 'Tot behoef der armen'. De zorg voor minderbedeelden in het middeleeuwse Land van Heusden en Altena
27 januari: Peter W. Klein - Kanttekeningen bij vermogen en onvermogen in het Land van Heusden en Altena, 1500-1870
3 februari: Paula Jorritsma - Bestrijding van armoede en sociale uitsluiting in de negentiende en twintigste eeuw
10 februari: Ad fontes! Slotavond in het Streekarchief Land van Heusden en Altena
2: Wie was de heer des huizes?
In het Streekarchief start 5 januari een cursus voor iedereen die meer wil weten over de geschiedenis van zijn of haar woning.
Aanmelden tot 31 december 2009.
Nadere informatie vindt u op www.salha.nl
3: Paleografie voor gevorderden
Deze cursus, die goed aansluit op de cursus Genealogie en paleografie voor beginners, is bedoeld voor gevorderde (genealogische) onderzoekers die hun paleografische vaardigheden willen vergroten.
Aanmelden tot 31 december 2009.
Nadere informatie vindt u op www.salha.nl
4: Genealogie voor gevorderden
Deze cursus is bedoeld voor iedereen die de cursus genealogie voor beginners heeft gevolgd, maar ook voor mensen die zelf al de nodige ervaring hebben opgedaan met genealogisch onderzoek en zo de basisbeginselen van het familieonderzoek al onder de knie hebben.
Aanmelden tot 31 januari 2010.
Nadere informatie vindt u op www.salha.nl
* * * * * * *
Boeken over Meuzikken in prijs verlaagd
De boeken van Nel van As over Meuzikken in Shanghai(2000) en Meuzikken in Argentinie (2006) zijn beiden in prijs verlaagd. In beide boeken beschrijft Van As het werk van Werkendamse rijswerkers in havens en waterwerken in China en Argentinie. De naam Meuzikken verwijst naar de Werkendammers die net als meuzikken (Werkendams dialect voor muggen) overal ter wereld uitzwermen.
Het boek Meuzikken in Shanghai is afgeprijsd naar 15,95 euro. Het boek Meuzikken in Argentinë, was 29.95 euro, maar kost nu 24,95. De aanschaf van beide boeken levert ook een voordeeltje op. Samen kosten zij 35 euro.
In 2008 verscheen het boek Meuzikken bij de Zuiderzee en het IJsselmeer, het is te koop voor 29,95 euro.
Nadere informatie kun u vinden op: www.nelvanas.nl
* * * * * * *
In Effe Lùstere nr. 51 – april 2010
Effe Lùstere staat deze keer in het teken van twee soldaten die in Nederlands-Indië hebben gediend: Oeds Westerhof uit Nieuwendijk en Aart Boot uit Werkendam.
De ouders van Oeds Westerhof komen in 1917 uit Zuidhorn naar Brabant omdat vader Eesger Westerhof gaat werken op de melkfabriek in Nieuwendijk. Voor het gereformeerde gezin een verademing want nu hoeft vader Eesger zondags niet meer te werken. Oeds ziet in Zuidhorn in 1916 het levenslicht. Hij besluit soldaat te worden en krijgt in Nijmegen zijn opleiding. In mei 1937 vertrekt hij naar Nederlands-Indië. Hij ziet Nederland niet meer terug want hij wordt door de Japanners op 19 januari 1942 omgebracht. Pas in 1948 horen zijn ouders en familie van het sterven van Oeds …
Aart Boot vertrekt op 30 mei 1947 naar Nederlands-Indië. Hij is één van 100.000 soldaten die daar tijdens de politionele acties wordt gestationeerd. Hij schrijft regelmatig met zijn meisje Riek van Driel waarmee hij later ook zal trouwen. Aart Boot doet in het verre Nederlands-Indië ook belijdenis. Ds. G. Duitemeijer is de voorganger in de dienst die op 18 december 1949 in Djember, Oost-Java wordt gehouden. Het belijdeniskaartje heeft hij tot op heden trouw bewaard. Op 2 maart 1950 komt Aart – en nog 1652 andere mensen – met s.s. Waterman terug naar Nederland. Zodra hij terug is in Werkendam vindt hij werk bij bakker Blokland aan de Loze Stoep.
De uitvoerige verhalen over Oeds en Aart zijn geschreven door Nel van As en voorzien van meer dan 40 foto's en illustraties.
In mei 2009 komt er via de website van de Historische Vereniging een mail binnen van de heer Cremers uit Weerselo. Hij meldt dat hij een speculaasplank heeft gekocht met daarop een afbeelding van de korenmolen “Ken u zelven” die omstreeks 1865 is afgebrand en de naam van “J. Zwemmer”. Hij vraag zich af of de Historische Vereniging weet heeft van het bestaan van deze speculaasplank. Onze vereniging is geenszins op de hoogte van het bestaan van een dergelijke plank. Na het nodige speurwerk door Bas voor den Dag wordt duidelijk dat de speculaasplank na 1890 gemaakt moet zijn want toen kwam broodbakker Jan Swemmer naar Werkendam. Het blijft bijzonder dat toen gekozen is voor een afbeelding van de verbrande korenmolen 'Ken u zelven” in 1865 en niet de toen bestaande molen. Jan Swemmer trouwt in 1898 met de Werkendamse Jenneke Zwets, dochter van Aart Zwets en Anna de Graaff en zij verlaten in 1910 Werkendam en gaan wonen in Hardinxveld.
Thomas Westerhout beschrijft in zijn rubriek “Honderd jaar geleden” het jaar 1910. Werkendam telt dan 3.482 inwoners. Na het overlijden van burgemeester Hendrik Gay (ARP) wordt H.J. Grote Balderhaar ten Velde (ARP) zijn opvolger. In 1915 verlaat hij Werkendam en wordt burgemeester van Genemuiden. Daar komt hij in 1922 om bij veerpontramp op het Zwarte Water.
De boerderij van Arie de Keizer op polder Welgelegen brandt in mei 1910 tot de grond toe af. Fanfarekorps “Concordia” wordt opgericht. Op polder de Vischplaat wordt een eendenkooi aangelegd.
Door notaris Kerkhoven worden de wei- en bouwpolders “De Hardenhoek van Van Haaften” en de “Kleine Hardenhoek” openbaar verkocht. De eerste polder wordt gekocht door I. Baelde. Veel meer nieuws over 1910 leest u in 'Effe Lùstere”.
Teus Verhoeven levert weer een prachtig zoekplaatje: het gaat over het bord Entree Interdite. Wie het weet stuurt de oplossing in voor 1 juli 2010.
Effe Lùstere nr. 51 besluit met de activiteitenkalender en een namenindex.
Effe Lùstere van april 2010 (56 blz.) is te koop voor € 1,50 in het Andries Visserhuis, dat elke zaterdagochtend geopend is. Woont u op grote afstand van Werkendam, dan kunt u Effe Lùstere ook bestellen.
Bestellen doet u op de volgende wijze:
1. Stuur een e-mail met uw naam, adres, postcode, woonplaats en nr. 51 Effe Lùstere naar shop11@historiewerkendam.nl .
2. Maak gelijktijdig drie euro (inclusief verzendkosten binnen Nederland) over op bankrekeningnummer 3687.44.620 van de Historische Vereniging te Werkendam, onder vermelding van Effe Lùstere nummer 51.
3. Zo spoedig mogelijk na de ontvangst van uw mail én overschrijving krijgt u Effe Lùstere toegestuurd per post.
* * * * * * * *
